İçeriğe geç

Yayınevinden Çıkmış Kitabımı Çevirebilir miyim? Telif ve Çeviri Hakları

Yayınevinden çıkmış kitabınızı İngilizceye çevirtip Amazon’da yayımlayabilir misiniz? Çeviri hakkı kimde, sözleşmede nelere bakmalısınız?

Yazan Entegre Tercüme9 dk okuma

Kitabınız Türkiye’de bir yayınevinden çıktı ve şimdi İngilizce okura ulaşmak istiyorsunuz. Aklınıza gelen ilk soru muhtemelen şu: Kitap benim, ama çevirisini yaptırıp yayımlamaya hakkım var mı? Cevap çoğu zaman evettir; ama bunu belirleyen şey yayınevi sözleşmenizdir.

Bu rehberde çeviri hakkının ne olduğunu, sözleşmenizde hangi maddelere bakmanız gerektiğini ve farklı durumlarda ne yapabileceğinizi anlatıyoruz. Son bölümde Amazon KDP’nin haklar konusunda sizden ne beklediğini özetliyoruz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Sözleşmenizde belirsiz bir madde varsa fikri mülkiyet alanında çalışan bir avukata danışın. Bilgiler Kasım 2026’da kontrol edilmiştir.

Küçük bir terim notu: Günlük dilde “telif” hem eser üzerindeki hakkı (telif hakkı) hem de yayınevinin size ödediği ücreti (telif ücreti) anlatır. Bu yazıda “telif” dediğimizde eser üzerindeki hakları kastediyoruz.

Kısa cevap: çoğu zaman evet

Türk hukukunda çeviri hakkı, aksi açıkça yazılmadıkça yayınevine geçmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 495. maddesine göre çeviri hakkının yayımcıya geçebilmesi, bunun sözleşmede açıkça belirtilmesine bağlıdır.

Yani yayınevi sözleşmeniz yalnızca kitabın Türkçe basımını ve satışını düzenliyorsa, İngilizce çeviri hakkı büyük ihtimalle sizdedir. Sözleşmede “çeviri”, “yabancı dilde yayım” ya da “işleme hakkı” gibi bir madde varsa durum değişir. Bu yüzden ilk adım her zaman sözleşmeyi okumaktır.

Çeviri hakkı nedir?

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), çeviriyi bir “işlenme” olarak tanımlar. Kanunun 6. maddesi, başka bir eserden yararlanılarak oluşturulan işlenmelerin başına tercümeleri koyar. Bir eseri işleme hakkı ise FSEK’in 21. maddesiyle eser sahibine tanınan mali haklardan biridir.

Eser sahibinin mali hakları beş başlıkta toplanır:

Mali hak FSEK maddesi Kitabınız için anlamı
İşleme hakkı 21 Çeviri, uyarlama, sesli kitap metni gibi yeni sürümler yapma
Çoğaltma hakkı 22 Kitabı basma ya da dijital kopyasını oluşturma
Yayma hakkı 23 Kitabı satışa sunma ve dağıtma
Temsil hakkı 24 Eseri kamuya açık biçimde okuma ya da sahneleme
Umuma iletim hakkı 25 Eseri internet gibi araçlarla kamuya iletme

Yayınevleri genellikle çoğaltma ve yayma haklarını alır; çünkü kitabı basmak ve satmak için bunlara ihtiyaç duyarlar. İşleme hakkı ise ayrı bir haktır. Bir yayınevinin çeviri yapabilmesi ya da yaptırabilmesi için bu hakkın sözleşmede ayrıca verilmiş olması gerekir.

Yayınevi sözleşmenizde nelere bakmalısınız?

FSEK’in 52. maddesine göre mali haklara dair sözleşmeler yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir. Uygulamada bu bir geçerlilik şartı olarak kabul edilir: şart karşılanmazsa devir geçerli sayılmaz. Bu nedenle sözleşmenizi açıp şu maddeleri arayın:

Sözleşmede aranacak ifade Ne anlama gelir?
“Çeviri”, “tercüme”, “yabancı dilde yayım” Bu kelimeler geçiyorsa çeviri hakkı yayınevine verilmiş olabilir. Geçmiyorsa hak büyük ihtimalle sizdedir.
“İşleme hakkı (FSEK m. 21)” Çeviri bu hakkın içindedir. Açıkça devredildiyse yayınevinin onayı gerekir.
“Tüm mali haklar” gibi genel bir ifade Hakların tek tek sayılmadığı genel devir ifadeleri FSEK 52’ye göre tartışmalıdır. Bu durumda bir avukata danışın.
Sözleşme süresi (örneğin 5 yıl) Süre dolduysa ve uzatılmadıysa haklar size dönmüş olabilir.
Coğrafya (“Türkiye”, “tüm dünya”) Haklar yalnızca Türkiye için verildiyse yurt dışı yayın sizin kontrolünüzdedir.
“Münhasır” ya da “tam ruhsat” Yayınevi bu hak üzerinde tek yetkili olur; aynı hakkı başkasına veremezsiniz.
E-kitap, sesli kitap, dijital haklar Bu haklar Türkçe sürüm için verilmiş olabilir; İngilizce sürümü ancak çeviri hakkıyla birlikte etkiler.
“Yabancı yayınevlerine lisans” ve gelir paylaşımı Yayınevi, çeviri haklarını yurt dışına satma yetkisi almış olabilir. Bu durumda gelir paylaşımı da düzenlenmiştir.

Sözleşmenizin bir kopyası elinizde yoksa yayınevinden isteyin. Mali hakların devri yazılı şekle bağlı olduğu için, hakları belirleyen şey sözleşmenin kendisidir.

Durumunuza göre ne yapmalısınız?

Durum Ne yapmalı?
Sözleşmede çeviri ya da yabancı dilde yayımla ilgili hiçbir madde yok Çeviri hakkı sizdedir (TBK m. 495). Yine de yayınevine İngilizce baskı planınızı yazılı olarak bildirmek, ileride çıkabilecek yanlış anlaşılmaları önler.
Çeviri hakkı açıkça yayınevine verilmiş Yayınevinden İngilizce baskı için yazılı izin alın ya da bu hakkın size iadesini isteyin.
Sözleşmede yalnızca “tüm mali haklar” gibi genel bir ifade var Hakların tek tek sayılmaması devrin geçerliliğini tartışmalı hale getirir. Bir avukata danışın ve mümkünse yayınevinden yazılı teyit alın.
Sözleşmenin süresi dolmuş Belirli bir süre için devredilen mali haklar, süre dolduğunda eser sahibine döner (FSEK m. 59). Yayınevinden sözleşmenin sona erdiğini teyit eden bir yazı isteyin.
Yayınevi çeviri hakkını almış ama yıllardır kullanmıyor FSEK’in 58. maddesindeki cayma hakkını kullanabilirsiniz (ayrıntısı aşağıda).
Yayınevi kapanmış ya da iflas etmiş Sözleşme sona ermiş olabilir, ancak durum karmaşıktır. Bir avukata danışın.
Yazılı bir sözleşme hiç imzalanmamış FSEK 52’ye göre mali hakların devri yazılı olmalıdır. Yazılı bir devir yoksa haklar büyük ihtimalle sizdedir; yine de bir avukata danışmanızı öneririz.
Kitap kendi yayınevinizden ya da kendi adınıza çıktı Haklar zaten sizdedir. Kitapta başkasına ait içerik olup olmadığını kontrol edin (bir sonraki bölüm).

Kitabınızdaki diğer hak sahipleri

Metin size ait olsa bile kitabın her parçası size ait olmayabilir. İngilizce baskıya geçmeden önce şu unsurları kontrol edin:

  • Kapak tasarımı ve kapak görseli. Türkçe baskının kapağını genellikle yayınevinin tasarımcısı hazırlar. Aynı kapağı kullanmak için izin gerekir. Çoğu durumda İngilizce okura uygun yeni bir kapak hazırlamak daha iyi bir seçimdir.
  • İllüstrasyonlar, haritalar ve fotoğraflar. Bunların hakları çizere ya da fotoğrafçıya aittir. İngilizce baskıda kullanmak için onlardan da izin alın.
  • Alıntılar ve epigraflar. Kitabınızda başka bir şairin dizeleri ya da bir şarkı sözü varsa, bunların İngilizce baskıda kullanımı ayrıca değerlendirilmelidir. Mevcut bir İngilizce çeviriyi alıntılamak istiyorsanız o çevirinin de hak sahibi vardır.
  • Önsöz ve sonsöz. Başka biri tarafından yazıldıysa, İngilizce baskıya almak için yazarının onayı gerekir.
  • Ortak yazarlık. Kitabı biriyle birlikte yazdıysanız, çeviri ve yayın kararı için tüm yazarların onayı gerekir.
  • Yayınevinin dosyaları. Çeviri için yayınevinin baskı PDF’ine ihtiyaç yoktur. Kendi Word dosyanız ya da yayınevinden alacağınız son metin yeterlidir; kapak ve sayfa tasarımı İngilizce baskı için zaten yeniden hazırlanır.

Yayınevinden izin almak ya da hakları geri almak

Yazılı izin

Çeviri hakkı yayınevindeyse en kolay yol yazılı izin istemektir. Yayınevi kitabı yurt dışında kendisi pazarlamıyorsa, bu talep iki taraf için de mantıklı bir çözüm olabilir. İzin yazısında şu bilgilerin açıkça yer almasına dikkat edin:

  1. Kitabın adı ve Türkçe baskının bilgileri
  2. İzin verilen dil (örneğin İngilizce)
  3. Biçimler: e-kitap, basılı kitap, sesli kitap
  4. Bölge: tüm dünya ya da belirli ülkeler
  5. Süre ve iznin münhasır olup olmadığı
  6. Varsa yayınevine ödenecek ücret ya da gelir payı
  7. Kapak ve illüstrasyonların izne dahil olup olmadığı
  8. Yetkili kişinin imzası ve tarih

Bazı yayınevleri İngilizce baskının gelirinden pay isteyebilir. Bu bir pazarlık konusudur; kabul etmeden önce sözleşmenizin yayınevine gerçekten bu hakkı verip vermediğini kontrol edin.

Hakkı kullanmayan yayınevine karşı cayma hakkı

Yayınevi çeviri hakkını almış ama yıllardır kullanmıyorsa FSEK’in 58. maddesi devreye girer. Bu maddeye göre hakkı devralan taraf, kararlaştırılan sürede ya da süre belirlenmemişse makul bir sürede hakkı gereği gibi kullanmazsa ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı biçimde zarar görürse, eser sahibi sözleşmeden cayabilir.

Süreç kabaca şöyle işler:

  1. Yayınevine noter aracılığıyla bir bildirim gönderilir ve hakkı kullanması için uygun bir süre tanınır.
  2. Süre sonunda hak kullanılmamışsa cayma da noter aracılığıyla bildirilir ve hak eser sahibine döner.
  3. Yayınevi bildirimin tebliğinden itibaren dört hafta içinde caymaya itiraz davası açabilir.

Cayma hakkından sözleşmeyle önceden vazgeçilemez. Bu hakkın kullanımını iki yıldan uzun süre engelleyen sözleşme hükümleri geçersizdir. Yayınevinin hakkı kullanmamakta kusuru yoksa, hakkaniyet gereken durumlarda sizden uygun bir tazminat isteyebileceğini de bilin. Cayma resmi bir hukuki süreç olduğu için bu yola gitmeden önce mutlaka bir avukata danışın.

Amazon KDP haklar konusunda ne ister?

Amazon, KDP’ye yüklenen her içerik için gerekli yayın haklarına sahip olmanızı bekler. Bu sorumluluk yalnızca metni değil, kapağı, içerideki görselleri ve kitap açıklamasını da kapsar. Çeviri bir kitap yayımlarken hem aslı eser hem de çeviri üzerindeki hakların sizde olması gerekir.

Kitap yüklerken şu noktalara dikkat edin:

  • Yayın hakları seçimi. KDP, kitabın telif hakkının size ait olduğunu ya da kamu malı bir eser olduğunu belirtmenizi ister. Yayınevinden çıkmış kitabınız için bu seçimi ancak çeviri hakkının sizde olduğundan eminseniz yapın.
  • İspat istenebilir. Amazon, aynı metnin başka bir yerde yayımlandığını tespit ederse haklarınıza dair belge isteyebilir. Yayınevi sözleşmenizi ve varsa izin yazısını hazır tutun.
  • Katkıda bulunanlar. KDP, çeviri kitaplarda çevirmenin ve asıl yazarın katkıda bulunanlar alanında belirtilmesini şart koşar.
  • ISBN. Basılı İngilizce baskı ayrı bir baskı olduğu için Türkçe baskının ISBN’i kullanılamaz. KDP ücretsiz ISBN verir; e-kitaplar için ISBN zorunlu değildir.

KDP’de yayın adımlarının tamamı için Türkiye’den Amazon KDP’de Kitap Yayınlama, çeviride yapay zekâ beyanı için Yapay Zekâ ile Kitap Çevirisi: Amazon Ne Diyor? yazılarımıza bakın.

Sık yapılan hatalar

  1. Sözleşmeyi okumadan çeviriye başlamak. Haklar yayınevindeyse, tamamlanmış bir çeviriyi yayımlayamayabilirsiniz.
  2. “Kitap benim” diye düşünmek. Eser size aittir, ama bazı mali hakları sözleşmeyle yayınevine vermiş olabilirsiniz.
  3. Sözlü izinle yetinmek. Telefonda alınan “tabii, yayımlayın” onayı, ileride bir anlaşmazlıkta sizi korumaz. İzni yazılı alın.
  4. Türkçe baskının kapağını aynen kullanmak. Kapak tasarımının hakları genellikle size ait değildir.
  5. Alıntıları unutmak. Kitabın içindeki şiir, şarkı sözü ve görseller ayrıca kontrol edilmelidir.
  6. Yayınevinin yıllardır kullanmadığı hakları kaybedilmiş saymak. FSEK’in 58. maddesi bu durumda size haklarınızı geri alma yolu tanır.

Haklarınız netleştiğinde gerisini birlikte yürütelim

Entegre Tercüme olarak 2014’ten beri çeviri yapıyoruz. Hukuk bürosu değiliz; sözleşmenizin yorumu için bir avukata danışmanızı öneririz. Çeviri hakkının sizde olduğu netleştikten sonra, Uluslararası Yazar Programımızda kitabınızı İngilizce okura hazırlayan tüm adımları tek elden yürütüyoruz:

  • Edebi çeviri: Kitabınız İngilizceye çevrilir ve editör tarafından okunur.
  • Amazon KDP yayını: Kitap sizin adınıza, sizin KDP hesabınızda yayımlanır; haklar sizde kalır.
  • Kitap fragmanı: İngilizce baskınız için kısa bir tanıtım videosu hazırlanır.

Ortalama uzunlukta (yaklaşık 60.000 kelimelik) bir romanın çevirisi, redaksiyonu ve yayını 5–6 hafta sürer. Başlamadan önce kitabınızın ilk 500 kelimesini ücretsiz çeviriyoruz. Ücretsiz örnek çeviri isteyin.

Sık sorulan sorular

Kitabım hâlâ yayınevinde satılıyor. İngilizce baskı bununla çakışır mı?

Çeviri hakkı sizdeyse çakışmaz. Türkçe baskı yayınevinin sözleşmesine göre satılmaya devam eder; İngilizce baskıyı ise siz kendi KDP hesabınızda yayımlarsınız. İki baskı farklı dillerde ve farklı okurlara yöneliktir.

Yayınevi izin vermezse ne olur?

Çeviri hakkı sözleşmeyle yayınevine verildiyse karar onlarındır. Bu durumda yayınevine kitabı yurt dışında nasıl değerlendirmeyi planladığını sorun. Sözleşme süresinin bitmesini bekleyebilir ya da hak kullanılmıyorsa FSEK 58’deki cayma yolunu bir avukatla değerlendirebilirsiniz.

Vefat etmiş bir yakınımın kitabını çevirtebilir miyim?

Eser sahibinin mali hakları vefatından sonra mirasçılarına geçer ve Türk hukukunda kural olarak ölümden sonra 70 yıl korunur. Bu durumda tüm mirasçıların onayı ve varsa yayınevi sözleşmesinin kontrolü gerekir.

Kitabımın yalnızca bir bölümünü örnek olarak çevirtebilir miyim?

Evet. Örnek çeviri, haklarınızı netleştirirken de çeviri kalitesini görmenizi sağlar. İlk 500 kelimeyi ücretsiz çeviriyoruz; yayım kararını haklarınız netleşince verirsiniz.

Kısa kontrol listesi

  • Yayınevi sözleşmenizin bir kopyası elinizde mi?
  • Sözleşmede “çeviri”, “yabancı dilde yayım” ya da “işleme hakkı” geçiyor mu?
  • Sözleşmenin süresi ve kapsadığı bölge belli mi?
  • Gerekiyorsa yayınevinden yazılı izin aldınız mı?
  • Kapak, illüstrasyon, alıntı ve önsöz gibi başkasına ait içerikleri kontrol ettiniz mi?
  • Ortak yazar ya da mirasçı varsa hepsinin onayı alındı mı?
  • KDP’de haklarınızı gösterecek belgeler hazır mı?

Kaynaklar

Kitabınız hazır. Dünya da hazır.

İlk 500 kelimeyi ücretsiz çevirelim, farkı birlikte görelim.

Ücretsiz örnek çeviri isteyin
WhatsAppÜcretsiz örnek