Kitabınızı yazdınız, belki Türkiye’de yayımladınız da. Şimdi aklınızda tek bir soru var: Bu kitap İngilizce okura ulaşabilir mi? Ulaşabilir. Ama oraya giden yol, “bir çevirmen bulayım” demekten biraz daha fazlasını gerektiriyor.
Bu yazıda, kitabınızı İngilizceye çevirtmeye karar vermeden önce cevaplamanız gereken soruları sırayla ele alıyoruz. Hangi sırayla ilerlerseniz zaman ve bütçe kaybetmezsiniz, onu anlatıyoruz.
1. Önce haklar: Kitabın çeviri hakkı kimde?
İlk soru teknik görünür ama en önemlisidir. Kitabınızı kendiniz yayımladıysanız ya da henüz yayımlamadıysanız, çeviri hakları büyük olasılıkla sizdedir.
Kitabınız bir yayınevinden çıktıysa durum sözleşmenize bağlıdır. Bazı sözleşmeler yalnızca Türkçe baskı hakkını yayınevine verir; bazıları ise çeviri haklarını da kapsar. Çeviriye para ve emek harcamadan önce sözleşmenizi okuyun, gerekiyorsa yayınevinizle konuşun. Biz de bu noktada sözleşmenizi sizinle birlikte inceliyor, gerekirse yayınevinizle iletişime geçiyoruz.
2. Hedefinizi netleştirin: Kitabınız nereye gidecek?
İngilizce çeviri için iki ana yol vardır ve hazırlık bu yola göre değişir:
- Bağımsız yayın (Amazon KDP). Kitabınızı kendi adınıza açılan bir Amazon hesabında, e-kitap ve basılı kitap olarak yayımlarsınız. Bu yolda tam çeviriye, yayına hazır dosyalara, kapağa ve iyi bir kitap açıklamasına ihtiyacınız olur.
- Yabancı bir yayınevine veya edebiyat ajansına sunum. Bu yolda genellikle tam çeviriyle başlanmaz. Yayınevleri önce bir örnek çeviri (ilk bölüm ya da birkaç bölüm), bir özet ve bir okur raporu görmek ister.
İki yol birbirini dışlamaz; ama hangisiyle başladığınız bütçenizi ve takviminizi doğrudan belirler.
3. Metni hazırlayın
Çeviriye gönderilen metin, mümkün olduğunca son hali olmalıdır. Çeviri başladıktan sonra Türkçe metinde yapılan her değişiklik, çevirinin de yeniden ele alınması demektir. Kitabınız henüz bitmediyse bu da sorun değil: ilk bölümler üzerinden örnek çeviri yaptırıp tam çeviriyi kitabınız tamamlandığında planlayabilirsiniz.
Kelime sayınızı da öğrenin. Word’de “Gözden Geçir › Sözcük Sayısı” menüsü size bu sayıyı verir. Kitap çevirisi ücretleri neredeyse her zaman kelime başına hesaplanır.
4. Çeviri yöntemini seçin: İnsan, hibrit ya da makine?
Bugün kitap çevirisinde üç yaklaşım var:
- Tamamen insan çevirisi. Edebi çevirmen metni baştan sona kendisi çevirir, anadili editör gözden geçirir. Üslubun, ritmin ve karakter seslerinin korunması için en güvenilir yoldur. Amazon’da yapay zekâ beyanı gerekmez.
- Hibrit çeviri. Yapay zekâ bir ön çeviri üretir; ardından insan çevirmen metni baştan sona elden geçirir. Daha uygun maliyetlidir. Amazon KDP’de yapay zekâ ile üretilmiş içerik olarak beyan edilmesi gerekir.
- Yalnızca makine çevirisi. Hızlı ve ucuzdur ama edebi metinde ciddi riskler taşır: yanlış anlamlar, tutarsız isimler, düzleşmiş bir üslup. İngilizce okur bunu çoğu zaman ilk sayfada fark eder ve yorumlar bunu affetmez.
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, bunun size açıkça söylenmesini isteyin. Çeviri yöntemini saklayan bir hizmet, Amazon’daki beyanınızı da yanlış yapmanıza neden olabilir.
5. Çevirmeni nasıl seçmeli?
Edebi çeviri, teknik çeviriden farklı bir beceridir. Değerlendirirken şunlara bakın:
- Edebi deneyim. Daha önce roman ya da öykü çevirmiş mi?
- Anadili editör. İngilizce metni anadili İngilizce olan bir editör okuyacak mı? Bu, “doğru” bir çeviriyle “doğal” bir çeviri arasındaki farktır.
- Örnek çeviri. Kitabınızdan bir bölüm üzerinde örnek görmeden karar vermeyin. İyi bir çeviri hizmeti bunu size sunabilmelidir.
- Tutarlılık araçları. Karakter isimleri, yer adları ve kitabınıza özgü terimler için bir sözlük ve üslup notu hazırlanıyor mu? Uzun bir romanda tutarlılık bu sayede korunur.
- Sizin onayınız. Tam çeviriye geçmeden önce bir örnek bölümü onaylama şansınız var mı?
6. Bütçe: Kitap çevirisi ücretleri neye göre belirlenir?
Kitap çevirisi ücretlerini belirleyen başlıca etkenler şunlardır: kelime sayısı, metnin türü ve zorluğu (şiir ile kişisel gelişim kitabı aynı emeği gerektirmez), seçilen yöntem (insan ya da hibrit), editörlük ve son okuma aşamaları ve teslim süresi.
Somut bir fikir vermesi için kendi fiyat aralıklarımızı paylaşalım (KDV hariç):
- Hibrit çeviri: kelime başı 1,20–1,50 TL
- Premium (tamamen insan) edebi çeviri: kelime başı 2,90–3,90 TL
60.000 kelimelik bir roman için bu, hibrit çeviride yaklaşık 72.000–90.000 TL, premium çeviride yaklaşık 174.000–234.000 TL demektir. Amazon’da yayın için dosya hazırlığı, kapak uyarlama ve hesap kurulumunu içeren yayın paketi bunlara ayrıca eklenir. Net teklifi her zaman örnek çeviriden sonra veriyoruz ve ödemeyi aşamalara bölmek mümkün.
7. Takvim: Ne kadar sürer?
Gerçekçi bir takvim için şu aralıklar fikir verir: örnek çeviri 3–5 iş günü; 60.000 kelimelik bir romanın çevirisi, editörlüğü ve yayını ise genellikle 8–12 hafta. Bu süreye sizin okuma ve onay turlarınız da dahildir; acele edilen bir edebi çeviri, genellikle en pahalı çeviridir.
8. Çeviriden sonra: Kitabınızı İngilizce okura hazırlayın
İyi bir çeviri tek başına yeterli değildir. İngilizce pazarda kitabınızın başlığı, alt başlığı, açıklaması ve kapağı da o okura göre düşünülmelidir. Türkçede çok güzel duran bir başlık İngilizcede başka bir şey çağrıştırabilir. Kategori ve anahtar kelime seçimleri, kitabınızın doğru okurun önüne çıkıp çıkmayacağını belirler.
Bir de beklentiyi doğru kuralım: iyi bir çeviri satış garantisi değildir. Kitabınıza adil bir şans verir. Okurla buluşmasını kolaylaştırmak için doğru konumlandırma, kitap fragmanı ve zamanla okur yorumları gerekir.
Başlamak için kısa liste
- Çeviri haklarının sizde olduğunu doğrulayın.
- Hedefinizi seçin: Amazon’da bağımsız yayın mı, yayınevine sunum mu?
- Metnin son halini ve kelime sayısını hazırlayın.
- Çeviri yöntemine karar verin ve Amazon beyanını baştan düşünün.
- Kitabınızdan bir bölüm üzerinde örnek çeviri isteyin.
Beşinci adımı bizimle ücretsiz atabilirsiniz: kitabınızın ilk 500 kelimesini çeviriyor ve Amazon’da nasıl konumlanabileceğine dair kısa bir not hazırlıyoruz. Karar vermeden önce farkı kendi metninizde görün.