Kitap fragmanı nedir?
Kitap fragmanı, bir kitabın atmosferini ve merak uyandıran sorusunu 15 ila 90 saniyelik bir videoda anlatan tanıtım filmidir. Sinema fragmanı gibi çalışır: hikâyeyi anlatmaz, okurda “Sonra ne oluyor?” sorusunu bırakır.
Kitabınız Amazon’da yayına girdiğinde onu bekleyen hazır bir okur kitlesi yoktur. Okurların büyük kısmı yeni kitapları Instagram, TikTok ve YouTube’da kaydırırken keşfeder. Bu akışlarda bir kapak görseli ya da uzun bir metin çoğu zaman fark edilmeden geçer; kısa bir video ise birkaç saniyede dikkat çekebilir.
Bu rehberde hangi platform için hangi fragmanın gerektiğini, iyi bir fragmanın nasıl kurulduğunu ve yapay zekâ ile üretilen videolarda dikkat etmeniz gereken kuralları anlatıyoruz.
Hangi platform için hangi fragman?
Tek bir video her yerde aynı işi görmez. Fragmanın uzunluğu ve en-boy oranı, yayınlanacağı yere göre seçilmelidir.
| Format | Süre ve oran | En uygun yer | Amacı |
|---|---|---|---|
| Teaser | 15 sn · dikey (9:16) | Instagram Reels, TikTok, YouTube Shorts | İlk temas: merak uyandırmak, profile ya da Amazon sayfasına yönlendirmek |
| Standart fragman | 30–45 sn · yatay (16:9) + dikey kesim | Amazon video reklamları, YouTube, yazar web sitesi | Kitabın türünü ve çatışmasını netleştirip satın almaya ikna etmek |
| Sinematik / sesli kitap fragmanı | 60–90 sn · seslendirmeli, birden fazla kesim | YouTube, lansman duyuruları, sesli kitap tanıtımı | Kitabın dünyasını derinlemesine hissettirmek; kısa kesimlerle tüm kanalları beslemek |
Yeni başlayan bir yazar için çoğu zaman en verimli başlangıç, bir standart fragman ve ondan türetilen dikey kesimlerdir. Böylece aynı üretim hem reklamda hem de organik paylaşımlarda kullanılır.
İyi bir fragman beş parçadan oluşur
Süre ne olursa olsun, etkili fragmanların çoğu aynı sırayı izler. 45 saniyelik bir standart fragmanda bu sıra kabaca şöyle dağılır:
- Kanca (ilk 2–3 saniye). Akışta parmağı durduran bir görüntü ya da tek cümle. “O gece köyden kimse dönmedi.” gibi.
- Dünya (5–10 saniye). Okuru zamana ve mekâna yerleştiren birkaç sahne: 1950’lerin İstanbul’u, bir Karadeniz yaylası, yakın gelecekte bir şehir.
- Çatışma (10–15 saniye). Kahramanın neyi istediği ve önünde ne durduğu. Hikâyenin özü burada tek bir gerilime indirgenir.
- Soru (5–10 saniye). Fragman cevabı vermez; okuru merakla bırakır. Hızlanan kurgu ve yükselen müzik bu anı taşır.
- Çağrı (son 5 saniye). Kapak, kitap adı, yazar adı ve tek bir yönlendirme: “Şimdi Amazon’da.”
Teaser’da dünya ve çatışma tek bir sahnede birleşir; sinematik fragmanda ise her parçaya daha fazla zaman ayrılır.
Senaryoyu yazarken dikkat edilecekler
Fragmanın senaryosu, kitabın arka kapak yazısından çok daha kısadır. Çoğu zaman 5–8 metin kartı ve birkaç sahne tarifinden ibarettir.
- Sürprizi saklayın. Sonu, büyük dönüm noktasını ya da kimin suçlu olduğunu asla göstermeyin. Fragmanın işi soruyu sormaktır.
- Metin kartlarını kısa tutun. Her kart en fazla 6–8 kelime olmalı ve ekranda okunacak kadar kalmalıdır. Birçok izleyici videoyu sesi kapalı izler; mesaj sesi açmadan da anlaşılmalıdır.
- Türün dilini konuşun. Gerilim fragmanı karanlık tonlar ve keskin kesmelerle, romantik bir kitap sıcak ışık ve yavaş geçişlerle anlatılır. Okur türü ilk saniyelerde tanımalıdır.
- Müziği sahnelere göre seçin. Müzik, fragmanın temposunu belirler. Lisansı net olmayan bir parça kullanmayın (aşağıda değiniyoruz).
- Dili hedef okura göre belirleyin. Kitabınızın İngilizce baskısını tanıtıyorsanız metin kartları ve altyazı da İngilizce olmalıdır. Türkiye’deki okur ve diaspora için ayrıca Türkçe bir sürüm hazırlamak çoğu zaman küçük bir ek iştir.
- Kitap adını ve kapağı mutlaka gösterin. İzleyici videoyu beğenip kitabı bulamazsa fragman işini yapmamış olur.
Yapay zekâ ile üretilen fragmanlarda kurallar
Yapay zekâ video modelleri, eskiden film ekibi gerektiren sahneleri bir yazarın bütçesine indirdi. Bunu yaparken iki konuyu baştan doğru yönetmek gerekir: platform etiketleri ve haklar.
Platform etiketleri
Büyük platformların hepsi yapay zekâ içeriğine izin veriyor; istedikleri, gerçekçi içeriğin açıkça belirtilmesi.
| Platform | Ne zaman etiket gerekir? | Nasıl yapılır? |
|---|---|---|
| YouTube | Gerçek bir kişi, yer ya da olayla karıştırılabilecek gerçekçi görüntü veya ses kullanıldığında. Açıkça fantastik ya da animasyon içerikler için zorunlu değil. | Yükleme sırasında “altered or synthetic content” sorusuna “Evet” |
| TikTok | Gerçek görünen kişi veya sahne içeren yapay zekâ içeriğinde; Temmuz 2026’dan beri reklamlarda da zorunlu. | Paylaşım ayarlarındaki “AI-generated content” anahtarı |
| Instagram ve Facebook | Fotogerçekçi video veya gerçekçi ses dijital olarak üretildiğinde ya da değiştirildiğinde. | Paylaşımda yapay zekâ beyanı; platform “AI info” etiketi ekler |
Etiket, videonun erişimini kendiliğinden düşürmez; etiketlenmemiş gerçekçi içerik ise kaldırılabilir. Kural basit: emin değilseniz etiketleyin.
Haklar ve müzik
Fragmanda kullanılan her öğenin hakkı net olmalıdır:
- Müzik, telifsiz ya da ticari kullanım lisansı olan bir kaynaktan gelmeli. Popüler bir şarkı, reklamda kullanıldığında videonun sesinin kapatılmasına ya da reklamın reddine yol açabilir.
- Gerçek kişilere, ünlülere veya bilinen markalara benzeyen görüntüler üretilmemeli.
- Kapak görseli ve kitap metninden alıntılar size ya da yayıncınıza ait olmalı.
Sık yapılan hatalar
- Hikâyeyi baştan sona anlatmak. Özet gibi ilerleyen bir fragman merak bırakmaz.
- Kancayı geç vermek. İlk saniyelerde logo ya da uzun bir giriş, izleyiciyi kaybettirir.
- Tek format ile yetinmek. Yatay bir videoyu Reels’e olduğu gibi yüklemek, ekranın büyük kısmını boş bırakır.
- Uzun metin kartları. Okunmadan geçen kartlar mesajı da götürür.
- Lisanssız müzik. Reklamın reddedilmesine ya da videonun sessize alınmasına neden olabilir.
- Yapay zekâ etiketini atlamak. Gerçekçi görüntülerde etiket kullanılmazsa video kaldırılabilir.
- Fragmanı kitap yayınlandıktan sonra düşünmek. Fragman lansman gününe hazır olduğunda kitabınızla birlikte görünür; ön sipariş dönemi de iyi bir fırsattır.
Fragmanınızı birlikte hazırlayalım
Entegre Tercüme’nin Uluslararası Yazar Programı’nda kitap fragmanı, çeviri ve Amazon yayınıyla aynı ekipte hazırlanır. Kitabınızı çevirirken tanıdığımız için fragmanın senaryosu da kitabın sesine sadık kalır.
Süreç dört adımdır:
- Kısa görüşme. Kitabınızın türünü, okurunu ve fragmanın nerede yayınlanacağını konuşuruz.
- Senaryo. Sahneleri, metin kartlarını ve müziği içeren kısa senaryoyu onayınıza sunarız.
- Üretim ve kurgu. Görüntüler yapay zekâ video modelleriyle üretilir; kurgu, altyazı ve ses editör tarafından tamamlanır.
- Teslim. Her platform için doğru boyutta dosyaları teslim eder, yapay zekâ etiketlerini doğru uygulamanız için yol gösteririz.
Formatların ayrıntıları ve fiyatları için Kitap Fragmanı ve Paketler ve Fiyatlar sayfalarına göz atabilirsiniz. Kitabınızı henüz çevirtmediyseniz, ilk 500 kelimeyi ücretsiz çevirerek başlayalım; fragman fikirlerimizi de görüşmede paylaşalım. Kitabınızı Amazon’da yayımlama adımlarını ise Türkiye’den Amazon KDP rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
Fragman kitabımın satışını garanti eder mi?
Hayır. Hiçbir video satış garantisi vermez. Fragman, kitabınızın doğru okura görünmesini ve sayfasının ziyaret edilmesini kolaylaştırır.
Kitabım henüz yayınlanmadı, fragman için erken mi?
Tam tersine. Fragmanın lansman gününde hazır olması, ilk haftalardaki görünürlüğü artırmanın kolay yollarından biridir.
Türkçe kitabım için de fragman hazırlanabilir mi?
Evet. Metin kartları ve altyazı Türkçe, İngilizce ya da her iki dilde hazırlanabilir.
Fragmanda gerçek oyuncu kullanılıyor mu?
Hayır. Görüntüler yapay zekâ video modelleriyle üretilir ve editör tarafından kurgulanır. Bu nedenle platformların yapay zekâ etiketini kullanmanız gerekebilir.
Fragmanı Amazon reklamlarında kullanabilir miyim?
Evet. Standart fragmanın yatay sürümü Amazon video reklamları için hazırlanır; reklam kurallarına uygunluğu yayından önce kontrol edilir.